رادىئاتسىيە ئانتېننا تەرىپىدىن يەتكۈزۈلگەن ياكى قوبۇل قىلىنغان ئېلېكترو ماگنىت دولقۇنلىرىنىڭ كۈچلۈكلۈكىنى تەسۋىرلەيدىغان ئاتالغۇ. ھەر قانداق ئانتېننا رەسىمىدە، ئانتېننانىڭ رادىئاتسىيە خۇسۇسىيىتىنى تەسۋىرلەيدىغان دىئاگرامما ئۇنىڭ رادىئاتسىيە شەكلى دەپ ئاتىلىدۇ. رادىئاتسىيە شەكلىنى كۆزىتىش ئارقىلىق، ئانتېننانىڭ ئىقتىدارى ۋە يۆنىلىشىنى سېزىمچانلىق بىلەن چۈشىنىۋالغىلى بولىدۇ. ئانتېننا تەرىپىدىن تارقىتىلغان قۇۋۋەت يېقىن ۋە يىراق ساھە رايونلىرىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.
گرافىك جەھەتتىن ئېيتقاندا، رادىئاتسىيەنى ئانتېننانىڭ بۇلۇڭلۇق ئورنى ۋە رادىئاتسىيە ئارىلىقىنىڭ فۇنكسىيەسى سۈپىتىدە ئىپادىلىگىلى بولىدۇ. بۇ ماتېماتىكىلىق فۇنكسىيە ئانتېننانىڭ رادىئاتسىيە خۇسۇسىيىتىنى تەسۋىرلەيدۇ، ئادەتتە شار شەكىللىك كوئوردىناتلاردا ئېلېكتر مەيدانى E(θ,ϕ) ۋە ماگنىت مەيدانى H(θ,ϕ) ئارقىلىق ئىپادىلىنىدۇ.
رادىئاتسىيە ئەندىزىسى
ئانتېننا تەرىپىدىن تارقىلىدىغان ئېنېرگىيە ئۇنىڭ رادىئاتسىيە شەكلى بىلەن خاراكتېرلىنىدۇ. رادىئاتسىيە شەكلى نۇرلانغان ئېنېرگىيەنىڭ بوشلۇقتا يۆنىلىشنىڭ فۇنكسىيەسى سۈپىتىدە قانداق تەقسىملىنىدىغانلىقىنى گرافىك شەكىلدە كۆرسىتىدۇ. ئەمدى ئېنېرگىيە رادىئاتسىيەسىنىڭ تىپىك شەكىللىرىگە نەزەر سالايلى.
يۇقىرىدىكى رەسىمدە دىپول ئانتېنناسىنىڭ رادىئاتسىيە ئەندىزىسى كۆرسىتىلگەن. رادىئاتسىيە ئېنېرگىيەسى مەلۇم يۆنىلىشلەر بويىچە سىزىلغان، كۆرسەتكۈچلەر رادىئاتسىيە يۆنىلىشىنى كۆرسىتىدىغان شەكىل بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. رادىئاتسىيە ئەندىزىسىنى مەيدان ئەندىزىسى ياكى قۇۋۋەت ئەندىزىسى دەپ تۈرگە ئايرىشقا بولىدۇ.
•مەيدان شەكلى ئېلېكتر ۋە ماگنىت مەيدانلىرىنىڭ فۇنكسىيەسى بولۇپ، ئادەتتە لوگارىفمىك ئۆلچەمدە سىزىلىدۇ.
•قۇۋۋەت شەكلى ئېلېكتر ۋە ماگنىت مەيدانى چوڭلۇقلىرىنىڭ كۋادراتىنىڭ فۇنكسىيەسى بولۇپ، ئادەتتە لوگارىفمىك ئۆلچەمدە، يەنى dB بىلەن سىزىلىدۇ.
3D رادىئاتسىيە شەكلى
3D رادىئاتسىيە شەكلى شار شەكىللىك كوئوردىناتلاردا (r,θ,ϕ) سىزىلغان ئۈچ ئۆلچەملىك گرافىك بولۇپ، ئۇنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى كوئوردىنات سىستېمىسىنىڭ مەركىزىدە. ئۇ تۆۋەندىكى رەسىمدە كۆرسىتىلگەندەك كۆرۈنىدۇ —
رەسىمدە ئۈچ كوئوردىنات ئوقى (x، y، z) ئېنىق كۆرسىتىلگەن، كۆپ يۆنىلىشلىك ئانتېننانىڭ 3D رادىئاتسىيە شەكلى كۆرسىتىلگەن.
2D رادىئاتسىيە شەكلى
3D شەكىلنى گورىزونتال ۋە تىك تۈزلەڭلىكلەرگە بۆلۈش ئارقىلىق 2D رادىئاتسىيە شەكلىگە ئېرىشكىلى بولىدۇ. نەتىجىدە ھاسىل بولغان ئىككى شەكىل ئايرىم-ئايرىم ھالدا گورىزونتال تۈزلەڭلىك شەكلى ۋە تىك تۈزلەڭلىك شەكلى دەپ ئاتىلىدۇ.
يۇقىرىدا دېيىلگەندەك، رەسىمدە H ۋە V تۈزلەڭلىكىدىكى ھەممە يۆنىلىشلىك ئانتېننانىڭ رادىئاتسىيە ئەندىزىسى كۆرسىتىلگەن. H تۈزلەڭلىكى گورىزونتال شەكىلنى، V تۈزلەڭلىكى بولسا تىك شەكىلنى ئىپادىلەيدۇ.
لوب شەكىللىنىشى
رادىئاتسىيە شەكىللىرىنى كۆرسىتىشتە، كۆپىنچە چوڭ ۋە كىچىك رادىئاتسىيە رايونلىرىنى كۆرسىتىدىغان ھەر خىل شەكىللەر ئۇچرايدۇ. بۇ رايونلار ئانتېننانىڭ رادىئاتسىيە ئۈنۈمىنى باھالاشقا ياردەم بېرىدۇ. تېخىمۇ ياخشى چۈشىنىش ئۈچۈن، تۆۋەندىكى رەسىمگە قاراڭ، بۇ رەسىمدە دىپول ئانتېننانىڭ رادىئاتسىيە شەكلى كۆرسىتىلگەن.
رادىئاتسىيە شەكلىدە، ئادەتتە ئاساسلىق بۆرەك، يان بۆرەك ۋە ئارقا بۆرەك بولىدۇ.
• كەڭ دائىرىنى قاپلىغان نۇرلىنىش مەيدانىنىڭ ئاساسلىق قىسمى ئاساسلىق لوب ياكى ئاساسلىق نۇر دەپ ئاتىلىدۇ. بۇ يەردە ئەڭ چوڭ نۇرلىنىش ئېنېرگىيەسى مەركەزلەشكەن بولۇپ، ئۇنىڭ يۆنىلىشى ئانتېننانىڭ يۆنىلىشىنى كۆرسىتىدۇ.
• رادىئاتسىيە شەكلىنىڭ يان تەرەپكە تارقالغان باشقا قىسىملىرى يان بۆلۈملەر ياكى كىچىك بۆلۈملەر دەپ ئاتىلىدۇ. بۇلار ئېنېرگىيەنىڭ ئىسراپ بولىدىغان رايونلىرى.
• بۇنىڭدىن باشقا، ئاساسلىق بۆلۈمگە پۈتۈنلەي قارشى تەرەپتە بىر بۆلۈم بار، ئۇ ئارقا بۆلۈم دەپ ئاتىلىدۇ، ئۇ يەنە يان بۆلۈمنىڭ بىر تۈرى. بۇ يەردەمۇ نۇرغۇن ئېنېرگىيە ئىسراپ بولىدۇ.
مىسال
ئەگەر رادار سىستېمىسىدا ئىشلىتىلىدىغان ئانتېننا يان تەرەپتىكى بۆلۈملەرنى ھاسىل قىلسا، نىشاننى ئىز قوغلاش ئىنتايىن قىيىنلىشىدۇ. چۈنكى بۇ يان تەرەپتىكى بۆلۈملەر ساختا نىشانلارنى پەيدا قىلىدۇ. ھەقىقىي نىشانلارنى ساختا نىشانلاردىن پەرقلەندۈرۈش ناھايىتى قىيىن. شۇڭا، ئىقتىدارنى ياخشىلاش ۋە ئېنېرگىيەنى تېجەش ئۈچۈن، بۇ يان تەرەپتىكى بۆلۈملەرنى باستۇرۇش ياكى يوقىتىش كېرەك.
تۈزىتىش تەدبىرى
بۇ ئۇسۇلدا ئىسراپ بولغان رادىئاتسىيە ئېنېرگىيەسىدىن پايدىلىنىش كېرەك. ئەگەر بۇ كىچىك پارچىلارنى يوقىتىپ، بۇ ئېنېرگىيەنى بىر يۆنىلىشكە، يەنى ئاساسلىق پارچىغا يۆتكەلسە، ئانتېننانىڭ يۆنىلىشى ئېشىپ، ئۇنىڭ ئىقتىدارىنى ئاشۇرىدۇ.
رادىئاتسىيە شەكىللىرىنىڭ تۈرلىرى
رادىئاتسىيە شەكىللىرىنىڭ كۆپ ئۇچرايدىغان تۈرلىرى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
• ھەممە يۆنىلىشلىك ئەندىزە (يەنە يۆنىلىشسىز ئەندىزە دەپمۇ ئاتىلىدۇ): بۇ ئەندىزە ئادەتتە 3D كۆرۈنۈشتە پىچەك شەكلىدە كۆرۈنىدۇ، 2D كۆرۈنۈشتە بولسا سەككىز شەكلىدىكى ئەندىزە ھاسىل قىلىدۇ.
• قەلەم نۇرى شەكلى: نۇر ئۆتكۈر، يۆنىلىشلىك قەلەمگە ئوخشاش شەكىلگە ئىگە.
• شامالدۇرغۇچ نۇر شەكلى: نۇر شامالدۇرغۇچ شەكىللىك شەكىلدە بولىدۇ.
•شەكىللىك نۇر شەكلى: نورمال شەكلى بولمىغان، تەكشى بولمىغان نۇر شەكىللىك نۇر شەكلى دەپ ئاتىلىدۇ.
بۇ خىل رادىئاتسىيە تۈرلىرىنىڭ پايدىلىنىش نۇقتىسى ئىزوتروپ رادىئاتسىيەسى. ئىزوتروپ رادىئاتسىيەنى فىزىكىلىق جەھەتتىن ئەمەلگە ئاشۇرغىلى بولمىسىمۇ، ئۇ مۇھىم پايدىلىنىش نۇقتىسى بولۇپ قالىدۇ.
ئانتېننالار ھەققىدە تېخىمۇ كۆپ مەلۇماتقا ئېرىشىش ئۈچۈن بۇ يەرگە كىرىڭ:
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2026-يىلى 4-ئاينىڭ 10-كۈنى
